E=mc2 ਗਲਤ ਹੈ - ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ' (Special Relativity) ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਦਾਰ ਹੈ।

ਕੀ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ' (Special Relativity) ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਿਧੰਤ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ? ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ/ਨਿਰੀਖਣ ਇਸ ਮਹਾਨ ਜਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਪੇਖਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 1905 ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਲਝਣ ਭਰੇ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲਤ ਸਿਧੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ' ਦੇ ਉਸ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਿਧੰਤ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰੇ।

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ' ਦੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ 100ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਧਾਰਨਾਵਾਂ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧੰਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਪੇਖਤਾ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸਿਧੰਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿਧੰਤ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ - 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ' ਅਤੇ 'ਆਮ ਸਾਪੇਖਤਾ' (General Relativity) - ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਧਾਰਨਾ ਘੜਨ ਲਈ ਫਿਟਜ਼ਜੈਰਾਲਡ, ਲੋਰੇਂਟਜ਼ ਅਤੇ ਵੋਇਗਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਸੱਚਾਈਆਂ (axiomatic) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਸੁੰਗੜਨਾ (Length Contraction), ਸਮੇਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ (Time Dilation), 'ਜੁੜਵਾਂ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ' (Twin Paradox) ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ (ਜਿਸਦਾ ਸਾਰ E=mc² ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਹ ਸਮੀਕਰਨ ਨਵੇਂ ਸਿਧੰਤ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿਧਾਂਤ (postulates) ਵੀ ਜੁੜੇ ਸਨ: ਅਰਥਾਤ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਲਾਅ (vacuum) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ 'c' ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੇ 'ਨਿਯਮ' ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ (SR) ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸਾਪੇਖਤਾ (GR) ਨੂੰ 'The Theory of' ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ SR 'ਸਿਧਾਂਤ' ਅਤੇ GR 'ਸਿਧਾਂਤ' ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਉਪਰੋਕਤ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਪੇਖਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।

ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਕੰਮ ਜਿਸਨੂੰ ਥਿਊਰੀ ਆਫ਼ ਜਨਰਲ ਸਾਪੇਖਤਾ (1916) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੁਨਰ-ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਪੇਸ ਟਾਈਮ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਵਕਰਿਤ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਹਿ, ਤਾਰੇ, ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰਾ ਵਸਤੂਆਂ ਸਪੇਸ ਟਾਈਮ ਦੀ ਵਕਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਉਪਰੋਕਤ ਵਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜਿਓਮੈਟਰੀ, ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੁਨਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।