ਕੀ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੈ?
"ਮੈਂ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।" ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਬ ਬਾਰੇ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੀਮਤ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦਾ ਮੇਲ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਸੋਚ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾ ਪਾਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ (divine) ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਸਬੰਧ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ—ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਬੇਸ਼ਰਤ ਪਿਆਰ, ਲੋੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇਪਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਣਾ ਖੁਦ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕ (ਰੱਬ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ) ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜੁੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਸ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਰੱਬ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗ...