ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਢਹਿ ਗਿਆ ਹੈ

 

ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 359 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,000 ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ; ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਚਾਅ ਦਲ ਪਾਣੀ, ਚਿੱਕੜ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਕੜੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। 'ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ' ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 390 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ 1,400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ, 'ਰਾਇਟਰਜ਼' ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਆਏ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ (ਫਲੈਸ਼ ਫਲੱਡ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 359 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਨੀਤਾ ਆਨੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 30 ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। 'ਗਲੋਬਲ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਕੈਨੇਡਾ' ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜ ਕੌਂਸਲਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਬੋਰਡ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 25 ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੋਰਡ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 517 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 178 ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਨੇਪਾਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ 826 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਅਤੇ 558 ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਦੱਸੇ ਗਏ। ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇਪਾਲ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਲਗਭਗ 100 ਚੀਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨੁਵਾਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਕੜ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਲਬੇ ਹੇਠ ਦੱਬੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਕੜ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਦਰਜਨਾਂ ਪੁਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਠ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਚਾਅ ਦਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਚਿਤਵਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਾਹਤ ਫੰਡ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਰਾਹਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1,200 ਲੋਕ ਉਜੜ ਗਏ ਹਨ।

ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕ CCTV ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਗੀਰੋਂਗ ਪੋਰਟ ਸਰਹੱਦੀ ਲਾਂਘੇ ਨੇੜੇ ਹੋਏ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਹੜ੍ਹ (ਮਡ-ਸਲਾਈਡ) ਕਾਰਨ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 1.5 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾ ਚਿੱਕੜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਦਾ ਡਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ (U.S. Geological Survey) ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜੋ ਭੂਚਾਲ ਵਰਗੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇਹ 5.2 ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ (glacier collapse) ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੂਚਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਭੂਚਾਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ।

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਮਾਊਂਟੇਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਬਰਫ਼ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਨ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਨੌਂ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ।

ਇਹ ਆਫ਼ਤ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਤਿਅੰਤ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਘਾਤਕ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਰਫ਼ ਖਿਸਕਣ, ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।