ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਕੀ ਹੈ?
ਅੱਜ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਾਲਣ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਦਲਵੇਂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਬਾਲਣ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਜ ਦੇ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਕੀ ਹੈ?
ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਲਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਵਰਗੇ ਹੀ ਕੁਝ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਵਿੱਚ) ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਕਿੱਟ ਰਾਹੀਂ) ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ-ਅਧਾਰਿਤ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਉਤਪਾਦਕ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਮੱਕੀ ਹੈ। ਮੱਕੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਬਨਸਪਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਰੇਪਸੀਡ (rapeseed) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਪੌਦਾ ਸੋਇਆਬੀਨ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁੱਧ ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ 'ਐਸਟਰ ਇੰਟਰਚੇਂਜ' (ester interchange) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੈਥੇਨੌਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਥੇਨੌਲ ਨੂੰ ਸਟਾਰਚ ਜਾਂ ਖੰਡ ਦੇ ਖਮੀਰਣ (fermentation) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਤੋਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੈਥੇਨੌਲ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਰੀ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ (alkaline catalyst) ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਲਗਭਗ 90% ਹਿੱਸਾ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 10% ਗਲਿਸਰੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਨਸਪਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਲਿਸਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਸਾਇਣਕ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ-ਮੁਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ-ਅਧਾਰਿਤ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਦੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੱਲਣਯੋਗ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਜਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਸ਼ਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅੰਤਰ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅੰਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਨੂੰ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ/ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਾਂ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ/ਡੀਜ਼ਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਜੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਬਦਲਵੇਂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਮੀਦਜਨਕ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Comments
Post a Comment