ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ

ਗੀਜ਼ਾ ਦਾ ਕਬਰਸਤਾਨ, ਮਿਸਰ

ਮਿਸਰ ਦੇ ਗੀਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿਰਾਮਿਡਾਂ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਤ ਅਜੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕਲੌਤਾ ਅਜੂਬਾ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੱਸ, ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਖਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਥਾਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬੋਰੋਬੁਦੁਰ ਮੰਦਰ, ਕੰਬੋਡੀਆ

ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰ 1991 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਬਣਿਆ। 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇਹ ਮੰਦਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਾਰਕ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 'ਮੰਡਲ' (mandala) ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬਾਰੀਕ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਠਾਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣਾ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਅਮਰੀਕਾ

1978 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ। 'ਓਲਡ ਫੇਥਫੁੱਲ' (Old Faithful) ਵਰਗੇ ਭੂ-ਤਾਪੀ (geothermal) ਅਜੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਹ ਪਾਰਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਖੰਡ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਤੰਤਰ ਦਾ ਮਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਣਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਮਾਚੂ ਪਿਕਚੂ, ਪੇਰੂ

1983 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਐਂਡੀਜ਼ ਪਰਬਤ-ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇੰਕਾ ਸਥਾਨ ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਰਹੱਸਮਈ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪੈਟਰਾ, ਜੌਰਡਨ

1985 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੈਟਰਾ, ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਕਬਰਿਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਨਬਾਤੀਅਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ 'ਮੋਨੋਲਿਥਿਕ' (ਇੱਕੋ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਤਰਾਸ਼ੀ ਗਈ) ਉਸਾਰੀ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਨਤ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸਿਕ' (Siq) ਰਾਹੀਂ ਲੰਘ ਕੇ 'ਟ੍ਰੈਜ਼ਰੀ' (Treasury) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਇੱਕ ਅਭੁੱਲ ਤਜਰਬਾ ਹੈ।

ਗ੍ਰੇਟ ਬੈਰੀਅਰ ਰੀਫ਼, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ

1981 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਤੰਤਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੂੰਗੇ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ (ਕੋਰਲ ਰੀਫ) ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦੁੱਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਜੂਬਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਤਾਜ ਮਹਿਲ, ਭਾਰਤ

1983 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਅਮਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਆਪਣੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮਰੂਪਤਾ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕੀ ਭਰੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਅੰਗਕੋਰ, ਕੰਬੋਡੀਆ

1992 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅੰਗਕੋਰ (Angkor) ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਖਮੇਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅੰਗਕੋਰ ਵਾਟ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਖਮੇਰ ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੱਸ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਹਵਾਈ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਅਮਰੀਕਾ

1987 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਪਾਰਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀਆਂ—ਕੀਲਾਉਆ (Kīlauea) ਅਤੇ ਮੌਨਾ ਲੋਆ (Mauna Loa)—ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਰੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ

1987 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਦੀ ਇਹ ਲੜੀ 13,000 ਮੀਲ (21,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਾਰੀ ਗਈ ਇਹ ਰਚਨਾ, ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਤਰ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।

ਪਾਲੇਂਕੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੇਤਰ, ਚਿਆਪਾਸ, ਮੈਕਸੀਕੋ

1987 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਾਲੇਂਕ (Palenque) ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਉੱਕਰੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਦੇ ਤਹਿਖਾਨੇ ਵਾਲਾ 'ਟੈਂਪਲ ਆਫ਼ ਦ ਇਨਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਜ਼' (Temple of the Inscriptions) ਮਾਇਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ, ਵੈਟੀਕਨ

1984 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨਮੋਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਸਮਾਰਕ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਬੇਸੀਲਿਕਾ ਅਤੇ ਸਿਸਟੀਨ ਚੈਪਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ 'ਰੈਨੇਸੈਂਸ' (ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਕਾਲ) ਦੀ ਕਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਨੇਪਾਲ/ਚੀਨ

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ, ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਸਾਗਰਮਾਥਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਉਚਾਈ, ਪਰਬਤ-ਆਰੋਹੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ—ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ।

ਸੇਰੇਨਗੇਟੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ

1981 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਹ ਪਾਰਕ ਲੱਖਾਂ ਵਾਈਲਡਬੀਸਟ (wildebeest) ਅਤੇ ਜ਼ੈਬਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅਛੂਤਾ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਤੰਤਰ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੇਰੇਨਗੇਟੀ (Serengeti) ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਅਲਹੰਬਰਾ, ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ, ਸਪੇਨ

1984 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 'ਅਲਹੰਬਰਾ' (Alhambra), ਨਸਰੀਦ ਅਮੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਸਲਾਮੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ, ਬਾਰੀਕੀ ਭਰਿਆ ਟਾਈਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ, ਸਟੂਕੋ (ਪਲਾਸਟਰ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ) ਅਤੇ ਬਾਗ਼-ਬਗੀਚੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਈਬੇਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ 'ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਗੜ੍ਹ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ—ਅਲਹੰਬਰਾ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।